De Kloof Overbruggen: Samenwerken met Blinde Go-Spelers in Japan

Toen ik begon met het bouwen van Goban3D, wist ik dat toegankelijkheid de kern moest vormen. Wat ik niet wist, was dat een enkele e-mail naar Tokio de hele richting van het project zou veranderen.

De Ai-Go Set

In Japan werkt de Japanse Vereniging voor Blind Go (日本視覚障害者囲碁協会) al jaren aan het toegankelijk maken van Go voor visueel gehandicapte spelers. Hun meest opmerkelijke prestatie is de Ai-Go-tactiele Go-set — een speciaal ontworpen bord met verhoogde lijnen en sterpoints die met aanraking kunnen worden gelezen, en stenen met groeven in acht richtingen die in het bord vastklikken. Spelers kunnen de positie en kleur van elke steen puur door aanraking voelen.

De vereniging verkoopt deze sets niet alleen — ze doneren ze aan blindenscholen in Japan en internationaal. Ze houden blind Go-toernooien, waarbij spelers samenkomen die anders maar weinig mogelijkheden zouden hebben om te spelen. Hun missie-verklaring resoneerde diep met mij: "Een wereld creëren waar iedereen vreedzaam en gelijkwaardig verbindt via Go."

Een Koude E-mail naar Tokio

Begin maart 2026 schreef ik de vereniging via hun website contactformulier. Ik stelde mezelf voor, legde uit wat Goban3D probeerde te doen, en vroeg of ze bereid waren de app met hun leden te delen voor testen. Ik schreef in het Engels, voegde een Japanse vertaling toe en hoopte op het beste.

Het antwoord kwam binnen een dag. Kakishima Mitsuharu, de vertegenwoordigend directeur van de vereniging, schreef terug met buitengewone warmte. Hij beschreef een digitale toegankelijke Go-ervaring als "een droom". Hij bood aan om Goban3D aan Japanse Go-media te introduceren. Hij deelde de TestFlight-link onmiddellijk met zijn gemeenschap.

Dat ene gesprek opende een deur die ik niet had verwacht.

Hoe Blinde Spelers Nu Online Spelen

Een van de dingen die ik leerde uit deze gesprekken is hoe moeilijk online Go momenteel is voor visueel gehandicapte spelers. Er is geen Go-app op welk platform dan ook die toegankelijkheidsfuncties verklaart. Geen enkele.

Dus improviseren blinde spelers. Een veelgebruikte methode is spelen via een Zoom-gesprek: elke speler heeft een fysiek bord voor zich, en wanneer een steen wordt geplaatst, kondigt de speler de coördinaten verbaal aan zodat de tegenstander de zet op zijn eigen bord kan spiegelen. Het werkt, maar het is langzaam, foutgevoelig en beperkt tot mensen die al een tactiele set bezitten.

Een andere aanpak omvat een Japans programma genaamd Ginsei Go. De software was niet ontworpen voor blinde spelers, maar omdat het de coördinaten van geplaatste stenen uitleest, kan een visueel gehandicapte speler een fysiek bord naast zich houden en handmatig de zetten van de computer reproduceren. Het is een tijdelijke oplossing, geen echte.

Het idee dat iemand simpelweg een app kon openen, het volledige bord door VoiceOver voorgelezen kon krijgen, stenen kon plaatsen door aanraking of stem, en elke zet aangekondigd kon horen — dat was, zoals Kakishima-san het uitdrukte, een droom.

Echte Feedback van Echte Spelers

Binnen enkele dagen na het delen van de TestFlight-link begon ik feedback te ontvangen van visueel gehandicapte spelers in Japan. De eerste was een lid van de vereniging die de app installeerde, een 9×9-spel begon en het bord begon te navigeren met VoiceOver.

De feedback was gedetailleerd, eerlijk en ongelooflijk waardevol. In het begin was de VoiceOver-uitvoer van de app te uitgebreid — "kruispunt" bij elke coördinaat aankondigen en "leeg" voor elk onbezet punt. De spelers vroegen me het te vereenvoudigen: lees gewoon de coördinaat, en voeg alleen "zwart" of "wit" toe als er een steen aanwezig is. Die enkele wijziging maakte het bord dramatisch gemakkelijker te navigeren.

Andere suggesties volgden snel:

• NHK-stijl zettenaankondigingen — spelers vroegen om zetten aan te kondigen in het formaat dat wordt gebruikt door Japanse televisie Go-commentaar: "Zwart, 4-4, sterpoint." Ik implementeerde dit met benoemde posities voor sterpoints, tengen, komoku, san-san en andere sleutelkruispunten op 9×9-, 13×13- en 19×19-borden. De reactie was onmiddellijk: "Heel gemakkelijk te horen en te begrijpen."
• Go-termaankondigingen — een tester stelde voor dat de app de vorm van elke zet aankondigde terwijl die wordt gespeeld: atari, tsuke, kosumi, keima, tobi en meer. Dit helpt spelers — vooral beginners — te begrijpen wat er op het bord gebeurt zonder het te hoeven visualiseren. Samen cureerden we een lijst van prioriteitsbegrippen, en de functie is nu beschikbaar met een schakelaar in de instellingen.
• Rastergebaseerde bordnavigatie — een speler stelde voor dat VoiceOver- navigatie het raster moest volgen als een spreadsheet: verticale vegen bewegen tussen rijen, horizontale vegen bewegen tussen kolommen. Dit maakte het navigeren van een 19×19-bord dramatisch sneller.
• Japanse lokalisatie — alle menu's, VoiceOver-labels en zettenaankondigingen in het Japans horen maakte de app "veel gemakkelijker te gebruiken" voor spelers in Japan.

Elke functie in Goban3D bestaat vandaag omdat een blinde speler in Japan me vertelde wat ze nodig hadden. Ik kon updates binnen uren uitbrengen, en de testers zouden de nieuwe build proberen en dezelfde dag terugschrijven. Het tempo van iteratie was buitengewoon.

De Digitale Kloof

Het werken met blinde Go-spelers heeft me iets heel duidelijk gemaakt: het fysieke toegankelijkheidswerk van organisaties zoals de Japanse Vereniging voor Blind Go is opmerkelijk, maar er is een aanzienlijke digitale kloof.

Fysieke tactiele sets zijn beperkt in aantal. Ze moeten worden geproduceerd, verzonden en gedistribueerd. Niet iedereen die er een wil, kan er een krijgen. En zelfs met een set vereist online spelen tegen een tegenstander nog steeds spraakgesprekken en handmatige coördinatie.

Een volledig toegankelijke digitale Go-app vervangt de tactiele set niet — het vormt een aanvulling erop. Het betekent dat een blinde speler in Tokio kan spelen tegen een blinde speler in Londen zonder iets anders nodig te hebben dan een iPhone en een paar oordopjes.

Een Wereldtoernooi

In een van zijn berichten deelde Kakishima-san een visie die me in mijn sporen stopte: wanneer Goban3D compleet is, wil hij een Blind Online Go Wereldtoernooi organiseren — waarbij visueel gehandicapte spelers uit Japan, China, Korea, Taiwan en verder voor het eerst digitaal tegen elkaar kunnen strijden.

De vereniging heeft al verbindingen met blinde Go-spelers door heel Azië. Tot nu toe was er geen platform dat zo'n evenement kon hosten. De mogelijkheid dat Goban3D dat platform zou kunnen zijn, is zowel deemoedigend als motiverend voorbij alles wat ik me had kunnen voorstellen toen ik aan dit project begon.

Wat er Hierna Komt

De samenwerking met de Japanse Vereniging voor Blind Go is voortdurend. Feedback blijft binnenkomen, elk bericht maakt de app een beetje beter. De functies die blinde spelers hebben gevraagd helpen niet alleen blinde spelers — NHK-stijl aankondigingen, Go-termen en rasternavigatie maken de app beter voor iedereen.

Ik begon Goban3D als soloontwikkelaar zonder team, zonder financiering en zonder contacten in de toegankelijkheidswereld. Een enkele e-mail veranderde dat. De vrijgevigheid, expertise en het enthousiasme van de blinde Go-gemeenschap in Japan heeft deze app op manieren gevormd die ik nooit alleen had kunnen bereiken.

Als je ondersteunende technologieën gebruikt en Goban3D wilt testen, hoor ik graag van je. Bezoek de pagina Beta Meedoen of stuur een e-mail naar support@goban3d.com. Elke feedback van een speler met toegankelijkheidsbehoeften is de waardevolste input die dit project ontvangt.